محبّت مالى كه به شهوت مىرساند باقى خواهد بود تا آنكه صاحبش را « 1 » بر امساك مال بدارد . و مطلب آن نيست كه شهوت يكسره زايل گردد ، بلكه مطلوب آن است كه به اعتدال - كه حدّ وسط است ميان افراط و تفريط - بوده باشد « 2 » . و مقصود از صفت غضب آن است كه حمايت و حراست بر وجه مستحسن حاصل شود و اين به آن مىشود كه از تهوّر و جُبن هر دو خالى [ m . a 31 ] باشد . و بِالجملة مطلوب آن است كه غضب في نَفسه قوى باشد و با وجود قوّتْ فرمانبردار عقل باشد كه اگر غضب باطل شود جهاد با كافران ممتنع خواهد بود . و چون قلع غضب و شهوت بِالكلّيّة مطلوب باشد و حال آنكه پيغمبران خالى از آن نبودند . حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله فرمودند : من آدمىام و به غضب مىآيم چنانچه آدم به غضب مىآيد « 3 » . و گاهى در حضور آن [ حضرت ] سخنى مذكور مىشد كه مكروه آن جناب مىبود ، پس به غضب مىآمدند به حدّى كه گونه‌هاى مبارك آن حضرت سرخ مىشد امّا نمىگفتند مگر حقّ را و غضبْ ايشان را از حقّ بيرون نمىبرد « 4 » . در قرآن مجيد نازل شده : « وَ الْكاظِمِينَ الْغَيْظَ » « 5 » يعنى پرهيزكاران آن جماعتند كه خشم خود را با وجود قدرت فرونشانند . و نفرموده‌اند « 6 » كه : « و الفاقدين الغيظ » يعنى خشم نداشته باشند « 7 » . و بسيار مىباشد « 8 » كه شهوت بر آدمى مستولى مىشود « 9 » به

--> ( 1 ) . a - را . ( 2 ) . a - بوده باشد . ( 3 ) . صحيح مسلم 8 : 26 - 27 . مسند أحمد 2 : 243 . ( 4 ) . نگر : عوالي اللئالي 3 : 483 ح 1 . صحيح البخاري 1 : 31 . ( 5 ) . آل عمران : 134 . ( 6 ) . نفرموده‌اند / a نفرمودند . ( 7 ) . باشند / s a باشيد . ( 8 ) . مىباشد / s مىباشند . ( 9 ) . s + و .